Analityka finansowa, która buduje wartość firmy – Podsumowanie webinarium dla CFO

9 lipca odbyło się kolejne wspólne webinarium Controlling Systems oraz Klubu Dyrektorów Finansowych Dialog. Tym razem dyskusja koncentrowała się wokół jednego z najważniejszych wyzwań współczesnych organizacji – wykorzystania analityki finansowej do budowania realnej wartości biznesowej, a nie jedynie tworzenia kolejnych raportów. Program wydarzenia obejmował zagadnienia związane z rolą analityki, jakością danych, dojrzałością organizacji oraz barierami utrudniającymi cyfryzację finansów.

Spis treści:
Analityka to znacznie więcej niż raportowanie
Bez jakości danych nie ma wiarygodnych prognoz
Forecast Accuracy – miernik, który zmienia sposób planowania
Drabina dojrzałości analitycznej
Skoro korzyści są oczywiste, dlaczego firmy nadal tkwią w „Excelozie”?
Najważniejsze wnioski dla CFO i controllerów

W debacie udział wzięli przedstawiciele biznesu i finansów reprezentujący różne branże, dzięki czemu uczestnicy mogli spojrzeć na temat zarówno z perspektywy dostawców rozwiązań controllingowych, jak i praktyków odpowiedzialnych za zarządzanie finansami w dużych organizacjach.

• Iwona Bartczak – Ekspertka obszaru zarządzania finansami. Fundator, wiceprezes Fundacja KDF, szefowa Klubu Dyrektorów Finansowych „Dialog”, organizator Konkursu CFO Roku.
• Bartosz Radziszewski – Ekspert w zakresie transformacji procesów. Wykładowca, architekt rozwiązań i praktyk w dziedzinie sztucznej inteligencji i automatyzacji procesów.
  Zarządza Klubem Dyrektorów Finansowych „Dialog”.
• Paweł Musiał – Członek Zarządu Controlling Systems, specjalizujący się w systemach wspierających controlling, planowanie i raportowanie zarządcze.
• Anna Kołodko –  Dyrektor działu finansów i administracji firmy Eurobent, praktyk finansów i controllingu z doświadczeniem w organizacjach produkcyjnych. Członek Zarządu ICV Polska oraz Członek Kapituły Klubu Dyrektorów Finansowych „Dialog”.
• Wojciech Rosa – Dyrektor finansowy i Członek Zarządu Grupy Polpharma, odpowiedzialny za rozwój procesów analitycznych i planistycznych.
• Maciej Richter – Director of Business and Finance w LTP Logistyka, ekspert w obszarze optymalizacji procesów biznesowych i zarządzania zespołami w organizacjach przemysłowych i doradczych.

Spotkanie moderował Grzegorz Rawicz-Mańkowski, który prowadził dyskusję wokół zagadnień związanych z dojrzałością analityczną organizacji, jakością danych, prognozowaniem finansowym oraz wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi wspierających proces podejmowania decyzji biznesowych.

Analityka to znacznie więcej niż raportowanie

Punktem wyjścia do dyskusji było pytanie o rzeczywistą wartość analityki w organizacji. Przez wiele lat działy finansowe koncentrowały się przede wszystkim na raportowaniu historycznych wyników. Dzisiaj oczekiwania zarządów są jednak znacznie większe.

Podczas spotkania przypomniano model dojrzałości analitycznej Thomasa Davenporta, pokazujący ewolucję od analityki opisowej, odpowiadającej na pytanie „co się wydarzyło”, przez analitykę diagnostyczną i predykcyjną, aż po analitykę preskryptywną, która pomaga odpowiedzieć na pytanie „co należy zrobić”.

Eksperci zgodzili się, że dane historyczne nie tracą na znaczeniu. Wręcz przeciwnie – stanowią fundament każdej dobrej prognozy. Problem pojawia się wtedy, gdy organizacja poświęca więcej czasu na przygotowanie raportu niż na wyciąganie z niego wniosków.

Nowoczesna analityka nie powinna sprowadzać się do tworzenia zestawień liczbowych. Jej zadaniem jest wspieranie procesów decyzyjnych, identyfikowanie przyczyn odchyleń oraz wskazywanie działań, które poprawią przyszłe wyniki przedsiębiorstwa.

Bez jakości danych nie ma wiarygodnych prognoz

Jednym z najważniejszych tematów webinarium była jakość danych i koncepcja „jednej wersji prawdy” w organizacji.

Uczestnicy zwracali uwagę, że wiele firm nadal zmaga się z rozproszonymi informacjami pochodzącymi z systemów ERP, CRM, produkcyjnych czy logistycznych. W efekcie poszczególne działy często pracują na różnych zestawach danych i przedstawiają odmienne interpretacje tej samej sytuacji biznesowej.

W trakcie dyskusji wielokrotnie podkreślano, że skuteczne prognozowanie nie jest możliwe bez uporządkowanych danych podstawowych oraz spójnej architektury informacyjnej. Dotyczy to również rozwiązań wykorzystujących sztuczną inteligencję.

Choć AI budzi dziś ogromne zainteresowanie, eksperci byli zgodni – żaden algorytm nie zastąpi jakości danych. Jeśli dane wejściowe są niespójne, również prognozy będą obarczone błędami. Dlatego zarządzanie danymi podstawowymi (Master Data Management) powinno być traktowane jako stały proces biznesowy, a nie jednorazowy projekt wdrożeniowy.

Anna Kołodko:
„Analiza historyczna ma ogromną wartość, ale tylko wtedy, gdy dane są dostępne szybko, wielowymiarowo i bez konieczności prowadzenia ręcznego „śledztwa” w plikach, folderach i kolejnych wersjach dokumentów”
Źródło: Jedno źródło prawdy to nie miejsce, lecz system reguł

„Jakości danych nie osiąga się poprzez jednorazowe „wyczyszczenie” systemu ani wdrożenie kolejnego narzędzia informatycznego. Jest ona efektem codziennej dyscypliny: sprawdzania źródeł, poprawiania definicji, eliminowania niejednoznaczności, oznaczania wersji dokumentów, wyjaśniania odchyleń oraz reagowania na nawet niewielkie błędy, zanim staną się one częścią większego procesu.

Dbanie o drobne elementy nie jest w tym ujęciu nadmiernym perfekcjonizmem. Jest formą profilaktyki zarządczej. Niewielka korekta dokonana we właściwym momencie może zapobiec błędnej analizie, niewłaściwej decyzji, reklamacji klienta, utracie marży lub powstaniu ryzyka prawnego. W dłuższej perspektywie suma takich drobnych usprawnień tworzy organizację bardziej niezawodną, odporną i przewidywalną.”
Źródło: Jedno źródło prawdy to nie miejsce, lecz system reguł

Forecast Accuracy – miernik, który zmienia sposób planowania

Bardzo interesującym elementem debaty była rozmowa o mierzeniu jakości prognoz.

Coraz więcej organizacji zaczyna monitorować wskaźnik Forecast Accuracy, czyli dokładność prognoz względem rzeczywistych wyników. Dzięki temu możliwe jest nie tylko ocenianie skuteczności procesu planistycznego, ale także systematyczne doskonalenie modeli prognostycznych.

Praktycy podkreślali, że samo przygotowanie prognozy nie powinno być celem. Prawdziwa wartość pojawia się dopiero wtedy, gdy organizacja potrafi analizować błędy prognoz, identyfikować ich przyczyny i wyciągać z nich wnioski na przyszłość.

Takie podejście wzmacnia współpracę pomiędzy finansami a biznesem oraz zwiększa odpowiedzialność menedżerów za jakość planowania.

Wojciech Rosa
„Ciekawa rzecz z prognozowania w biznesie jest taka, że sam fakt prognozowania powoduje, że prognoza się zmieni. (…) Jeżeli pokażemy złą prognozę, to biznes bierze to do siebie i stara się to zmienić. (…) Czy naszym celem jest, żeby się wszystko zgadzało, czy naszym celem jest zrealizowanie lepszej wartości dla właściciela?”
Źródło: Analityka finansowa, która buduje wartość

Drabina dojrzałości analitycznej

Kolejna część spotkania poświęcona była zagadnieniu dojrzałości organizacyjnej i analitycznej.

Eksperci zwracali uwagę, że nie każda firma jest gotowa na wdrożenie najbardziej zaawansowanych rozwiązań od razu. Budowanie nowoczesnego środowiska controllingowego powinno odbywać się etapowo i być dostosowane do poziomu rozwoju organizacji.

Dla części przedsiębiorstw pierwszym krokiem będzie automatyzacja raportowania. Inne będą koncentrować się na integracji danych lub wdrożeniu zaawansowanego budżetowania i planowania kroczącego. Dopiero kolejnym etapem może być szerokie wykorzystanie algorytmów predykcyjnych czy narzędzi AI.

Kluczowe jest zachowanie równowagi pomiędzy technologią, procesami i kompetencjami ludzi. Nawet najlepsze rozwiązanie informatyczne nie przyniesie oczekiwanych efektów, jeśli organizacja nie jest gotowa do wykorzystania jego możliwości.

Paweł Musiał
„Dzisiaj trendy są takie: wszyscy o AI mówią i w kontrolingu, i w finansach, ale firmy nie mają uporządkowanych jeszcze tych głównych, podstawowych procesów. Nie zaczniemy stawiać dachu, jak nie mamy fundamentów i ścian.”
Źródło: Analityka finansowa, która buduje wartość

Bartosz Radziszewski
„To, co różnicuje nasze firmy, to jest to, w jaki sposób realizujemy procesy. Jeżeli nasza analityka nie bierze pod uwagę naszych procesów, nie jest z nimi związana, nie pokazuje, jaki jest performance tych procesów (…), to może się okazać, że mamy równie dobre albo równie złe dane jak nasza konkurencja, co wcale nie oznacza, że jesteśmy w tym samym miejscu.”
Źródło: Analityka finansowa, która buduje wartość

Skoro korzyści są oczywiste, dlaczego firmy nadal tkwią w „Excelozie”?

Jednym z najbardziej inspirujących fragmentów debaty była rozmowa o barierach transformacji finansów.

Uczestnicy zgodzili się, że największym problemem bardzo często nie jest technologia. Znacznie częściej przeszkodą okazują się przyzwyczajenia, obawy przed zmianą oraz brak odpowiednich sponsorów projektów.

W wielu organizacjach arkusze Excel pozostają podstawowym narzędziem analitycznym nie dlatego, że są najlepszym rozwiązaniem, ale dlatego, że użytkownicy dobrze je znają i nie widzą wystarczającej motywacji do zmiany.

Paweł Musiał
„Jeżeli kontrolerzy czy dyrektorzy finansowi znają pewne środowisko pracy (…) i wiedzą, że ich rola w organizacji opiera się na tym, że to oni mają całą wiedzę, to jak tę wiedzę damy w system informatyczny, no to nie będzie tej roli, że „jak mnie zabraknie, to raportowanie leży”. (…) A dyrektor czy kontroler finansowy (…) musi być partnerem biznesowym, a nie liczykrupą.”
Źródło: Analityka finansowa, która buduje wartość

Dlatego skuteczne wdrożenie nowoczesnych narzędzi controllingowych wymaga nie tylko inwestycji w technologię, ale również zarządzania zmianą, edukacji użytkowników oraz konsekwentnego wsparcia ze strony zarządu.

Anna Kołodko:
„Excel jest bardzo często naturalnym początkiem takiego prostego, oddolnego kontrolingu, ale nie może być końcową architekturą informacji zarządczej (…), bo on nie pomaga mi zarządzać, tylko pomaga mi analitycznie zbierać dane.”
Źródło: Analityka finansowa, która buduje wartość

Najważniejsze wnioski dla CFO i controllerów

Webinarium pokazało, że współczesny controlling znajduje się w punkcie zwrotnym. Organizacje, które chcą skutecznie planować przyszłość, muszą najpierw uporządkować swoje dane i procesy.

Najważniejsze przesłania płynące z debaty można podsumować w kilku punktach:

• analiza danych historycznych nadal pozostaje fundamentem dobrych decyzji biznesowych,
• jakość danych jest warunkiem skutecznej analityki oraz wykorzystania AI,
• organizacje potrzebują jednej, spójnej wersji prawdy,
• mierzenie jakości prognoz staje się nowym standardem zarządzania,
• CFO coraz częściej pełni rolę partnera biznesowego wspierającego strategię firmy,
• transformacja cyfrowa finansów wymaga nie tylko technologii, ale również zmiany kultury organizacyjnej.

Jedno jest pewne – przyszłość finansów należy do organizacji, które potrafią zamieniać dane w decyzje, a decyzje w trwałą przewagę konkurencyjną.

Źródła:
Jedno źródło prawdy to nie miejsce, lecz system reguł
Analityka finansowa, która buduje wartość